İsmet Özel – Hür veya Özgür

İsmet Özel, “medeniyet” kavramını da Müslümanların “medine=şehir” tasavvurlarının bir türevi olarak ele almamıştı. Biz “medeniyet”i “Müslüman toplumun dindarlığı” olarak kavradık. “Hürriyet” kavramı da böyle. İsmet Özel, Hürriyet kavramı yerine “Özgürlük”…

Tamamını Oku »

İsmet Özel ve İnsan

İsmet Özel, “Namaz İnsanı Kılar” başlıklı yazısında “Âdemoğlunun ne türden bir yaratık olduğuna dair bilgi kendi bedenine yapışık değildir. Onun akledebilme özelliği onda “ben insanım” deme eğilimi uyandırıyor. İstediği şeyin…

Tamamını Oku »

Erkek Tesettürü ve Şehir-Medine İnşası -Bir Girizgâh-

Modern toplum “kent düzeni” içinde yaşamaktadır. Vahyin tesettür hükümleri ise “şehir” ortamında indirilmiştir. Biz bu yazıda “erkek tesettürü”nün kadın tesettüründen öncelikli olduğunu ve erkeğin bazı yükümlülüklerini yerine getirdiği takdirde kadın…

Tamamını Oku »

Nurettin Topçu ve Şehir (4)

Nurettin Topçu’nun “Yarınki Türkiye” (YT) adlı kitabında yer alan “Şehirler” makalesini tahlil etmeye devam ediyoruz. Nurettin Topçu, “köylülük” meselesinde de kavram kargaşası yaşamaktadır. Bundan önceki yazılarımızda Topçu’nun kent (metropol) ile…

Tamamını Oku »

Nurettin Topçu ve Şehir (3)

Nurettin Topçu’nun “şehir” dediği aslında “kent”tir. O, köy ile kent’i iki ayrı uzviyet olarak görmektedir. Bu nedenle “Yarınki Türkiye” (YT) adlı kitabında yer alan “Şehirler” makalesinde “Köy, şehir haline geçmek…

Tamamını Oku »

Hakkâri’de Bir Mevsim: Ortak Bir Yaşam Kurmak

Ferit Edgü’nün “Hakkari’de Bir Mevsim” kitabı hakkında “Kürt-Türk” eksenli kimlik çatışmasından farklı bir yorum getirmek istiyorum. Toplumların varlıklarını sürdürebilmeleri için beş koşul ileri sürebiliriz: 1) Her toplum varoluşunun devamı için…

Tamamını Oku »

Bir Halk Düşmanı

Henrik Ibsen’in (1828-1906) “Bir Halk Düşmanı” adlı oyunu kentleşme-kalkınma sorunlarını bizden yüzelli yıl önce yaşamış Batı’nın eleştirel gerçekçi perspektifle yansıtılmasının bir örneğidir. Türkiye hızla kentleşirken aydınların yakalandığı suskunluk, basının iktidar…

Tamamını Oku »

Dinin Zaferi

Jacques Lacan (1901-1981)’ın Türkçeye “Dinin Zaferi” başlığıyla çevrilen kitabı 1974 yılında bir konferans için bulunduğu Roma’daki Fransız Kültür Merkezi’nde düzenlenmiş basın toplantısını içeriyor. Kitapta yer alan diğer iki makale ise…

Tamamını Oku »

Makine Kırıcılık: Ned Ludd ve Queen Mab

Sosyalizm tarihinde “Luddist” diye bilinen ve “romantik sol” kavramı ile kategorize edilen bir teori-pratik bulunmaktadır. Bu teori-pratiğin Müslüman toplumlarda hiçbir zaman ileri sürül(e)mediği, hatta böylesi arayışların “gericilik-yobazlık” şeklinde nitelendirildiği açıktır….

Tamamını Oku »

Piyasa İslamı

“Piyasa İslamı” kavramıyla yazar Avenjalistlerin “Amerikan Yaşam Tarzı” değerlerinin “tüccar Peygamber Muhammed” figürü ile örtüştürüldüğünü vurgulamaktadır. İslam’ın Batı ile “kültüralist entegrasyonu” sağlanamayacaksa “kutsal cihadist/İslâmî militanlaşma” yapılarına uğratılacağına ilişkin bir dilemma/ikilem…

Tamamını Oku »

Richard Sennett’in “Yabancı: Sürgün Üzerine İki Deneme” Kitabı Üzerine

Sennett kitabındaki ilk denemede (Venedik’teki Yahudi Gettosu) Yahudi kimliğinin kardeşlik teşkilatlarıyla ilişkisini vurgular ve bu kimliğin imanın mekânla özdeşleşmesi sayesinde oluştuğunu ele alır. Göçmen, mülteci, sürgün gibi kavramlardan hareketle “mekân”…

Tamamını Oku »

Medine(Şehir)’den Kentlere İnsan

“Şehir (…) ekonomik, mesleki ve toplumsal hayatın tüm temposu ve çeşitliliğiyle, ruhsal hayatın duyusal temelleri konusunda kasaba ve taşra hayatıyla kendisi arasında derin bir karşıtlık kurar. Metropol, farklılıklara bağımlı bir…

Tamamını Oku »

Ahlâkî Eylem ve Ahlâkî Söylem – Kervan Yolda Düzülür mü? –

Çoğu kere emeğin sahibini biliriz ama emeğinin kıymetini vermek istemeyiz. Helalleşmek zor bir iştir. İnsan kendini bağlamak istemeyebilir. Çeşitli bahanelerimiz vardır. “Zaten hayrına yapmıştı” diyen bir fısıltı içimizde dolaşır. “Bu…

Tamamını Oku »

Ahmet Hamdi Tanpınar ve Erzurum Esnafı

Tanpınar’ın “Beş Şehir” kitabının Erzurum şehrine ait bölümünde yer alan ticari hayata dair yazdıklarından birkaç bölümü iktibas edeceğiz. Yazılarından da anlaşılacağı üzere Tanpınar, Erzurum’un ticaretinin, geleneksel hayatının birgün sönmesini mukadder…

Tamamını Oku »

Nurettin Topçu ve Şehir (2)

Önceki yazımızda Nurettin Topçu’nun gündeme getirdiği Anadoluculuk fikrinin, daha işlenmesi gereken, yeni fikir adamları tarafından çalışılması gereken bir düşünce olduğundan bahsettik. Bunu Topçu’nun köy-şehir ilişkilerini Anadolu’nun bin yıllık nizamından hareketle…

Tamamını Oku »

Nurettin Topçu ve Şehir (1)

Nurettin Topçu “şehir” kavramını “kent” yerine kullanır ve “köy”ün karşısına koyar. Böylece bizim kavramlaştırmamızda 1) Kent, 2) Köy, 3) Göçebe 4) Şehir toplumsallıkları varken Nurettin Topçu’nun kavramlaştırmasında 1) Kent, 2)…

Tamamını Oku »

Medeniyet Durumu

Modern toplum “kent düzeni” içinde yaşamaktadır. Kentsel düzen aynı dine dahi inansalar sınıflı bir toplum yapısı getirmekte, “sınıf çatışması”nı da kaçınılmaz kılmaktadır. Bu düzen antik Yunan-Roma’dan beri devam eden bir…

Tamamını Oku »

Tesettür ve Vahyin Coğrafyası – Toplumu

Tesettür ahkâmı hakkında ilk husus vahyin coğrafyası ile ilgilidir: Müslümanlar medine=şehir kurdular. Ancak bu şehir bir imar (umran) çalışmasının sonunda oluşmuş değildir. Yine bu şehrin “hadara” kavramının içini dolduran refah,…

Tamamını Oku »

Medine ve Tesettür

Kadın-erkek tesettürü hakkındaki tartışmalarda kadının örtüsüne ilişkin vahyin “Medine=şehir=Müslümanların fıkıhla toplumsallığı” ortamında inzal edildiği hususuna dikkat edilmediğine işaret etmek istiyorum. Başörtüsü emri Müslüman toplumun fıkıhla inşa edildiği “Medine=şehir” yapısının hakikatinden…

Tamamını Oku »

Medeniyet-Şehir ve Diğer Kavramlar

Türk düşüncesinde “medeniyet” kavramı önemli bir düşünsel parçalanmanın, kimlik çatlamasının tam ortasındadır. İstiklâl Marşı’nda “Medeniyet dediğin tek dışı kalmış canavar” diyen şair, Safahat’ta “Alınız ilmini garbın alınız san’atını; Veriniz hem…

Tamamını Oku »