Ana Sayfa > Felsefe

Marx, Alman İdeolojisi’nde Hesaplaşıyor: Güney Çeğin Hoca’nın Anlatımı ile Stirner ve Marx (Kayıkçı Kavgası, Part 2)

Bir önceki videosunda Max Stirner'in felsefe tarihindeki yerine ve önemine işaret eden Güney Hoca, bununla beraber onun bir şiar olarak kabul ettiği, çok önemsediği der einzige yani biricik kavramını profesyonelce ele almıştı. Bu içerikte Hoca'nın rotası aynı olsa da farklı bir tarz ile Stirner temasını işliyor: Felsefe tarihinde Stirner-Marx arasındaki -büyük

Tamamını Oku

Filozoflara Dair Küçük Bahisler: Fârâbî

Üne kavuşan, tarihe adını yazdıran birçok insanın teorik olarak çok özelliği yazılır, çizilir. Onların zihinsel dünyaları hep ön planda tutulurken yaşamda aldıkları konum birçok zaman geri planda kalır. Bunlardan birisi Fârâbî'dir. O, İslam felsefesi konusunda ivme kazanmış bir filozof olarak hâlâ fikirleri tartışılan, benimsenen bir isimdir. Düşünceleri yanında göz ardı

Tamamını Oku

Christopher Shields’in Gözünden Aristoteles’i Anlamak

Aristoteles’i Antik Çağ’ın en önemli filozoflarından biri yapan özelliği –ya da özellikleri- nelerdir? Buna çok seçenek sunulabilir ancak bunlardan –belki- en önemlisi geniş bir zemine yayılı olan farklı konuları ele alırken onları sistematize ederek bir bütün hâline getirmeyi başarmış olmasıdır. Christopher Shields, bir Aristoteles uzmanıdır. Onu bu alanda uzman olduğunu gösteren

Tamamını Oku

Güney Çeğin’in Anlatımıyla Radikal Politikada Max Stirner Devrimi (Part 1)

Max Stirner'in "Biricik ve Mülkiyeti" adlı eseri yayımlandığından beridir sol politik taayyünün içerisinde sürekli bir kendini gösteren Stirner karşıtlığı, aslında politik felsefenin bir şekilde daimi krizinin göstergesi olarak okunabilir. Tabii bu krizin art yöresinde kuşkusuz Batı felsefe geleneğine musallat olan hayaletlerin, musallat olma hâlini sürekli sürdürmesi gösterilebilir. Adorno’nun deyişi ile “Max

Tamamını Oku

Faydacılık Felsefesinin İnşa Mühendisi: John Stuart Mill

John Stuart Mill (20 Mayıs 1806 - 7 Mayıs 1873)[1] İngiliz filozof, politik iktisatçı, politikacı ve memur. Liberalizm tarihinin en etkili düşünürlerden biri olan Mill, sosyal teoriyi önemsedi. Siyaset teorisine ve ekonomi politiğine büyük çapta katkı sağladı. Stanford Felsefe Ansiklopedisi onu, On Dokuzuncu Yüzyılın En Etkili İngilizce Konuşan Filozofu olarak nitelendirdi. Özgürlük

Tamamını Oku

Alman İdealizminde İrade Özgürlükle Buluşuyor: Johann Gottlieb Fichte 

Johann Gottlieb Fichte (19 Mayıs 1762-27 Ocak 1814), tarihin önemli Alman düşünürlerindendir. Alman idealizminde büyük rolü olan filozof, özgürlük düşüncesi üzerinden savunduğu fikirleri ile felsefenin ana taşlarını oluşturan motiflerin sahiplerindendir. Ona göre, irade -ben de diyebilirsiniz- temel bir gerçekliktir ve irade özgürdür, buna bağlı olarak kendi kendisini belirleyen, tayin eden faaliyet gösterme potansiyeline

Tamamını Oku

Aktivizmin Felsefî Cenahı: Bertrand Russell İyi ki Doğdun!

Bertrand Arthur William Russell, 3. Earl Russell [18 Mayıs 1872-2 Şubat 1970], İngiliz filozof, tarihçi ve matematikçi. Aynı zamanda toplum eleştirmeni. Kimi zaman liberal kimi zaman pasifist kimi zaman sosyalist olarak tarih sahnesinde efkârını dile getiren Russell diğer taraftan bunların bir fanatiği olmadığını dile getirmiştir. Russell; eserleri ve yaşam tarzı ile düşüncenin "erdem"

Tamamını Oku

Ahlak Felsefesinin İnanç Muhafızı: Joseph Butler

Joseph Butler [18 Mayıs 1692–16 Haziran 1752], İngiliz Anglikan piskoposu olan Butler bir teolog olarak vaazlarını verdi, inanç savunması yaptı ve ahlak felsefesinde eserler verdi. Anglikan Kilisesi tarafından Aziz olarak tanındı ve 16 Haziran’da Yortusu yapıldı. Ahlak felsefesinde insan doğasına ilişkin empirik araştırmalara yönelen Butler, yaptığı değerlendirmeler ile bu meseleyi ele almıştır. O,

Tamamını Oku

Felsefede Kuşkuculuğu David Hume Üzerinden Okumak

Hume [7 Mayıs 1711-1776], özellikle deneycilik konusunda felsefede ciddi bir etki gücüne sahip bir filozof ve tarihçidir. O, Newton’ın deneysel yönteminden faydalanarak ismini felsefe tarihine büyük harflerle yazdırdı. Yeni bir insan bilimi kurmayı amaçlıyor ve bunu ileri bir seviyeye getirmeyi hedefliyordu. Ancak buna rağmen kuşkuculuktan kurtulamadı Hume. Çünkü bu yöntemde İngiliz

Tamamını Oku

Psikolojinin Devrimi: Sigmund Freud

Sigmund Freud, bugün doğdu [1856-1939]. Psikanalizi sistemli olarak kuran Freud, psikoanalitik kuramı ile bilim dünyasında bir devrim yapmıştı. Yahudi gelenekten gelen nörolog, klinik vakaları tedavi ederken psikoanalitik yöntemi benimsedi. İlk tedavi ettiği hastası, Anna O isimli bir kadındı. Freud, hastalarını tedavi ederken benimsediği yöntem gereği onların bilinçdışı unsurlarına dikkat kesildi ve bu

Tamamını Oku

Königsbergli Profesör’e Mektup: Ebedi Barış Üzerinden Kant’ı Anlamak

Alaattin Diker'den Sevgili Königsbergli Profesör! Artık 300 yaşındasınız ve düşünceleriniz, 200 yıldan uzun bir süre önce birbiri ardına yazdığınız eserler kadar yeni ve hâlâ geçerliliğini koruyor. Düşünce özgürlüğünü mümkün kılan ve aklı yol gösterici kabul eden düşünce tarzınız önemini hiç kaybetmedi. Ne mutlu Size, 23 Nisan’da doğmuşsunuz! Türkiye Büyük Millet Meclisi de bugün

Tamamını Oku

Darwin’in Sadık Dostu: Thomas Henry Huxley

Evrim kuramının en önemlisi taraftarlarından biri olan Thomas Henry Huxley [1825-1895], agnostisizm kavramının sahibi, İngiliz biyologdur. Darwin’in sadık takipçisi lakabı ile bilinir. O Darwin’i, Türlerin Kökeni’ni yazmasından önce de desteklemekteydi. Onların dostluğu uzun yıllar devam edecektir. İlginç olan şu ki evrim konusundaki tartışma çemberinin dışında kalmayı yeğleyen Darwin’in aksine Huxley, bu

Tamamını Oku

Kant’ta inanca Yer Açmanın İmkânı: Bilgiyi Sınırlandırmak

Bugün, ahlakın kaynağının akıl olduğunu savunan Immanuel Kant [1724 -1804] doğdu. Alman felsefesinin kurucu isimlerinden biri olan filozof, Prusya kökenlidir. Metafizik, epistemoloji, etik ve estetik alanlarında sistematik ve kapsamlı çalışmalar yaptı. O, çalışmaları ve fikirleri ile felsefe tarihine birçok filozofu etkilemiştir.  “Şeyler”in doğası insan için bilinemez görüşünü savunur. O meşhur üç eserini şu sorular eşliğinde yazmıştır: Saf

Tamamını Oku

Bilimsel Devrimin Reddi: Steven Shapin’in Büyük Hamlesi

Yazar, erken modern bilimin bir özü olmadığı fikrinden hareket eder ve bilimsel bilginin kaynağı olan sosyal pratikleri irdelemeye koyulur. Ardından erken modern felsefesinin gündeminin, politik bağlantıların ve dinî yaklaşımların bilimsel tavrı nasıl etkilendiğini detaylıca ortaya koyar. O, bilime, pratikte bir fonksiyonu olmayan, birtakım ufak fikirler toplamı olarak bakmayı tercih etmez;

Tamamını Oku

Aristoteles’te Zaman Kavramı

Merve Yezda Bingöl  ARİSTOTELES’İN ZAMAN ALGISI Fizik’te zaman kavramını ayrıntılı bir şekilde ele alan filozof, bu konuda birçok muammayı dile getirir. O, zamanın bileşik olduğunu ifade eder. Hem sınırsız zaman hem de ele alınan her zaman bu parçalardan bileşiktir. “Var olmayanlardan bileşik olan bir şeyin varlıktan pay almasının olanaksız olduğu görülse gerek.”

Tamamını Oku

Bir nefes felsefe 35: Açık toplum için her daim felsefe

“Bir Nefes Felsefe” serisinin “Son Söz”ü bu. Kitaplaşınca da “Ön Söz”ü olacak, nasipse.  Aslında akademik çalışmaların “Ön Söz”ü hep son söz olarak yazılır ve bir açıdan da entelektüel itiraflardan ibarettir, kitabın temel kaygısı üzerine. Aşağıdaki satırları da bir “teşekkür” yazısı olarak görmenizi istirham ediyorum. Şubat ayının karlı bir hafta sonunda Hayri Ataş Hoca’m aradı, kitaplar hakkında

Tamamını Oku

Bir nefes felsefe 34: Türk felsefesi ifadesi “ayrıksı”mı?

Seyrettiğim dizilerde, bölüm başında önceki süreç hakkında kısa bir tanıtım olur ya, ben de öyle yapayım müsaadenizle. Bir Nefes Felsefe yazı dizisinin bitimini 19 Mayıs günü yaparak, Atatürk’ü Anma Gençlik ve Spor Bayramı’mızın “kut”lu olmasına vesile olması dileğimizi ileteyim. Türkiye Cumhuriyeti’ni kuran iradenin niçin Anadolu’ya çekilerek bir devlet kurmayı tercih ettiğini,

Tamamını Oku

Bir nefes felsefe 33: Türkiye Cumhuriyetine aidiyet hissetmenin temeli olarak Türk felsefesi

Türk tarihi ve coğrafyasında Türk düşüncesi ve Türk kültürünü dünyaya evrensel mesajlar verecek bir güçte felsefenin diliyle anlatımını, bu anlamda Türkiye Cumhuriyeti ile başlatmak tutarlıdır. Çünkü Türk Felsefesinin, Türkçe felsefenin resmi olarak başlangıcı Türkiye için bir varlık, Türk kültürü için bir etkinlik ve yaygınlık kazanması resmi olarak Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşuyladır. Türk

Tamamını Oku

Bir nefes felsefe 26: Tarihsellik, tarihsicilik, evrensellik “iman sınavı” mı?

Kut’lu olsun yeni gün, yeni yıl ve yeni umutların simgesi haline gelen Nevruz bayramımız. Ramazan ayının bütün kardeş toplumlara esenlik ve barış getirmeye vesile olsun. Fakülte öğrenciliğim sırasında yoğun olarak tartışılan bu kavramlar üzerindeki kargaşanın hala devam ettiğinin göstergesi bu soru aslında. “Yetkin Düşünce” adlı dergiyi çıkartan arkadaşlar bir seri soru

Tamamını Oku

Bir nefes felsefe 25: Türkler Farsçayı resmî dil olarak kullanırken nasıl Türkçe felsefe yapabilirler ki!

Türkistan/Atayurt ve Türkiye/Anayurt irtibatının kültürel temellerini Felsefeyi Anadolu’da Yeniden Yurtlandırmak projesi açısından okuyarak, Türkçe Felsefe ve Türk Felsefesini genel felsefe tarihi içindeki yerini tespit etmeye çalışıyoruz, malumunuz. Bize göre, Türkçe felsefenin gelişim sürecini incelemeye başlamayı XI. yüzyıldan sonra Anadolu bölgesinde Oğuzlar tarafından kurulup geliştirilmiş olan Türk yazı diliyle olacaktır. Batı

Tamamını Oku